Waar werelden samenkomen: hoe DOEN verder kijkt dan thema’s - Stichting DOEN

Wanneer draagt een initiatief echt bij aan verandering? Vaak niet doordat het in één thema past, maar juist doordat het verschillende werelden met elkaar verbindt.

Uitdagingen als klimaatverandering, grondstoffenschaarste en groeiende ongelijkheid vragen om nieuwe ideeën én om samenwerking. Stichting DOEN werkt aan de transitie naar een circulaire economie, een samenleving waarin iedereen meetelt en ruimte is voor radicale verbeelding. Vanuit drie thema’s ondersteunt DOEN initiatieven die hieraan bijdragen: Regeneratieve economie, Solidaire samenleving en Veranderkracht van verbeelding.

Maar niet elk initiatief past netjes binnen één thema. Voor die gevallen werkt DOEN met een DOEN-brede aanpak: teams kijken samen naar initiatieven, delen kennis en investeren gezamenlijk in projecten die bijdragen aan de transities waar DOEN zich voor inzet.

Ruimte voor initiatieven die buiten thema’s vallen

“Er zijn altijd initiatieven waarvan je voelt: dit is belangrijk, dit moeten we mogelijk maken,” zegt Maarten Derksen, programmamanager Regeneratieve economie. “Maar ze passen niet altijd precies binnen één van onze thema’s.” Het gaat bijvoorbeeld om initiatieven die meerdere thema’s raken, of juist niet binnen een thema passen, maar wel bijdragen aan de transities die DOEN wil versnellen. “Soms zien we nieuwe ontwikkelingen of thema’s ontstaan,” zegt Maarten. “Met onze DOEN-brede aanpak kunnen we daar ruimte voor maken.”

Niet meer in hokjes denken

De kracht van deze manier van werken zit niet alleen in het gezamenlijke budget, maar vooral in de manier van kijken. “Als je alleen vanuit je eigen thema kijkt, zie je soms maar een deel van het verhaal,” zegt Reineke Schermer, programmamanager Solidaire samenleving. “Door met collega’s uit andere teams naar initiatieven te kijken, zie je sneller hoe verschillende transities met elkaar verbonden zijn.”

Dat leidt tot nieuwe vormen van samenwerking. Bijvoorbeeld bij initiatieven rond voedsel en gezondheid, waar het groene en het sociale domein elkaar ontmoeten.

Projecten zoals Public Food en HarvestCare laten zien hoe voedsel niet alleen gaat over landbouw of duurzaamheid, maar ook over gezondheid, toegang tot gezonde voeding en sociale rechtvaardigheid. “Door deze initiatieven vanuit DOEN-breed te ondersteunen, combineren we de perspectieven vanuit team Regeneratieve economie, team Veranderkracht van verbeelding en team Solidaire samenleving,” zegt Reineke. “Zo ontstaat er een completer verhaal.”

“Een ander mooi initiatief waarbij we een creatieve aanpak met sociale of duurzame impact combineren zijn onze trajecten Art & Design for Biobased Materials en Art & Design for Inclusion,” vertelt Yu Lan van Alphen, programmamanager Veranderkracht van verbeelding. “Hiermee geven we innovatieve projecten die de wereld groene, socialer of creatiever willen maken een goede voedingsbodem voor groei. Van een textielontwerper die kleding kleurt met schimmels in plaats van chemische kleurstoffen tot een kunstenaar die mensen uit verschillende culturen verbindt door samen kunst te maken.”

Nieuwe bewegingen ondersteunen

DOEN-breed werken maakt het ook mogelijk om initiatieven te steunen die nieuwe maatschappelijke bewegingen versterken. Zoals Hero Labs, dat activisten voor een beter klimaat ondersteunt en met elkaar verbindt. Of de School for Moral Ambition, die mensen stimuleert hun talent in te zetten voor maatschappelijke verandering.

Ook initiatieven die werken aan een andere relatie tussen mens en natuur krijgen via deze aanpak ruimte. Denk aan de Vakbond voor Dieren of Het Zoönomisch Instituut. “Dit zijn initiatieven die je misschien niet meteen bij DOEN zou verwachten,” zegt Maarten. “Maar ze passen wel degelijk bij de veranderingen die we willen versnellen.”

Samenwerking over grenzen heen

Zowel nationaal als internationaal kijkt DOEN thema-overstijgend naar initiatieven. Door kennis en netwerken van verschillende teams te combineren, ontstaan nieuwe vormen voor samenwerking. Een voorbeeld is Lumbung – Schumacher Action Lab, waar kunstenaars, denkers en activisten samenwerken aan nieuwe vormen van economie en samenwerking. Ook het Indonesische initiatief Jatiwangi Art Factory laat zien hoe kunst, gemeenschap en lokale economie met elkaar verbonden kunnen worden.

“Dit soort initiatieven laten zien hoe ideeën uit verschillende domeinen samen nieuwe bewegingen in gang kunnen zetten,” zegt Maarten.

Meer dan financiering

Binnen DOEN levert deze aanpak veel op. Programmamanagers leren de thema’s van andere teams beter kennen en zien sneller waar verbindingen liggen. “Je wordt eigenlijk automatisch breder in je denken,” zegt Reineke. “Je ziet dat een initiatief meerdere veranderingen tegelijk kan versterken.”

Voor de initiatieven zelf heeft deze manier van werken ook duidelijke voordelen. Omdat meerdere themateams betrokken zijn, krijgen partners niet alleen financiële steun, maar ook toegang tot een groter netwerk en meer kennis. “Voor partners kan dat echt het verschil maken,” zegt Maarten.

Gewoon beginnen

De werkwijze is bewust eenvoudig gehouden. Er is geen ingewikkelde structuur of apart aanvraagproces. Initiatieven dienen hun aanvraag gewoon in via het online aanvraagformulier van DOEN. Vervolgens kijken de teams samen of een project interessant is om gezamenlijk te ondersteunen. Als programmamanagers van verschillende teams enthousiast zijn, wordt het initiatief gezamenlijk verkend.

“Het mooie is dat we het niet te ingewikkeld maken,” zegt Maarten. “We gaan niet eerst eindeloos over structuren praten. Als we denken dat iets belangrijk is, dan gaan we er samen naar kijken.”

Inspiratie voor andere financiers

Deze DOEN-brede aanpak laat zien dat samenwerking tussen thema’s nieuwe mogelijkheden opent. Door samen budget vrij te maken, kennis te delen en initiatieven vanuit meerdere perspectieven te bekijken, ontstaan nieuwe kansen. “Veel van de uitdagingen van vandaag laten zich niet in één thema vangen,” zegt Reineke. “Juist door samen te kijken kun je meer mogelijk maken.”

DOEN hoopt dat deze manier van werken ook andere financiers inspireert. Om niet alleen te denken vanuit afzonderlijke programma’s of thema’s, maar samen te kijken welke initiatieven nodig zijn om de transities van deze tijd te versnellen.