IJsselbiënnale laat je anders kijken naar kunst in het landschap
Wat doet kunst met je als je het tegenkomt in de natuur? Je fietst of wandelt door het landschap en ineens sta je oog in oog met een kunstwerk. Dat is de IJsselbiënnale: een buitententoonstelling langs de rivier de IJssel die je anders laat kijken. Naar het landschap, de veranderingen die het doormaakt en de keuzes die we daarin maken. In 2025 staat het thema ‘grenzen’ centraal. Mieke Conijn, directeur van de IJsselbiënnale, vertelt waarom juist dit onderwerp nu zoveel zegt over hoe we samenleven.
Kunst met impact
Mieke Conijn is directeur van de stichting achter de IJsselbiënnale. Ook geeft ze al jaren leiding aan Kunstenlab in Deventer. Ze studeerde kunstgeschiedenis en heeft veel ervaring met zowel de inhoudelijke als de organisatorische kant van kunst. Die combinatie past goed bij haar. “Ik hou te veel van de inhoud om die los te laten,” zegt ze. Voor Mieke is kunst meer dan iets moois om naar te kijken. Het moet iets losmaken. “Ik wil dat kunst impact heeft. Dat mensen anders gaan kijken naar hun omgeving, en naar elkaar.”
De IJssel als decor
De IJsselbiënnale is een grote buitententoonstelling langs de rivier de IJssel. Elke twee jaar maken kunstenaars nieuwe kunstwerken op bijzondere plekken in het landschap. Je kunt de route wandelen of fietsen. Onderweg zie je kunstwerken die iets vertellen over de plek, het landschap en de tijd waarin we leven. De kunstwerken zijn speciaal gemaakt voor hun locatie en vertellen het verhaal van die plek. “Met deze kunst willen we verhalen zichtbaar maken die spelen in het landschap,” zegt Mieke. “En mensen uitnodigen om stil te staan, te kijken en te praten over wat er verandert.” De tentoonstelling gaat altijd samen met een programma vol activiteiten zoals theatervoorstellingen, gesprekken, jongerenbijeenkomsten en diners op de dijk.
Zoveel mogelijk stemmen
Een klein team van kunstexperts selecteert de kunstenaars van de IJsselbiënnale zorgvuldig. Ze stellen een lange lijst samen van makers die ze kennen, tegenkomen of getipt krijgen. Leeftijd, achtergrond, kunstvorm en aansluiting bij het thema spelen allemaal een rol. “We willen zoveel mogelijk verschillende stemmen laten zien,” zegt Mieke. Ook de locaties van de buitententoonstelling is niet zomaar gekozen. “De IJssel is voor veel mensen meer dan een rivier,” zegt Mieke. “Ze voelen zich ermee verbonden en het voelt als thuiskomen. Tegelijk speelt er van alles langs en dwars doorheen: gemeentegrenzen, waterbeheer, belangen. Juist dat maakt het een krachtige plek voor kunst.”
Het actuele thema ‘grenzen’
Het thema van de IJsselbiënnale 2025 is ‘grenzen’. Dat kunnen landsgrenzen zijn, maar ook grenzen die je in je hoofd ervaart. Denk aan verschillen tussen boeren en beleidsmakers of aan grenzen tussen mensen met andere meningen. Globalisering en sociale media laten sommige grenzen vervagen, terwijl oorlog, migratie en klimaatproblemen andere grenzen juist verscherpen. “Kunst kan laten zien hoe ingewikkeld grenzen zijn, maar ook hoe we daar samen anders naar kunnen kijken,” zegt Mieke. De kunstwerken gaan over grote vragen van nu zoals klimaat, landbouw, water en ruimte. Kunst laat zien wat er speelt en maakt het bespreekbaar.
Kunst verbindt bewoners, boeren en bestuurders
De kracht van de IJsselbiënnale ligt in de samenwerking met de omgeving. Kunstenaars werken niet alleen aan een kunstwerk, maar gaan ook in gesprek met bewoners, boeren, scholen, waterschappen en overheden. Zo ontstaat kunst die écht iets teweegbrengt. Een mooi voorbeeld is de samenwerking tussen een kunstenaar en een boer. De boer stond zijn land in eerste instantie met twijfel af. Maar door het contact met de kunstenaar veranderde er iets. Hij raakte betrokken bij het kunstwerk, voerde gesprekken met bezoekers en vertelde zijn eigen verhaal over landbouw en verandering. “Dat kunstwerk werd ook een beetje van hem,” zegt Mieke. Zulke ontmoetingen zorgen voor meer begrip en maken van kunst een gedeelde ervaring.
Steun van het VriendenLoterij Fonds
De IJsselbiënnale ontvangt steun van het VriendenLoterij Fonds. Die steun is belangrijk, niet alleen financieel, maar ook inhoudelijk. Mieke sluit af: “Het fonds vraagt ons om goed na te denken over wat we doen. Hoe maken we onze impact zichtbaar? Hoe zorgen we voor echte verandering? Het helpt ons scherp te blijven.”
De IJsselbiënnale is te bezoeken van 21 juni tot en met 14 september 2025.