Bamboo Uganda bouwt aan een toekomst met bamboe
Bamboe groeit snel, neemt CO₂ op en kan na de oogst steeds opnieuw aangroeien. Bamboo Uganda wil deze potentie van bamboe in Oeganda beter benutten. De vereniging brengt boeren, verwerkers, ontwerpers en andere ondernemers samen en werkt aan alles wat nodig is om de sector verder te ontwikkelen. Van kennis en onderzoek tot verwerking, nieuwe markten en regels voor bouwen met bamboe. Met steun van Postcode Loterij Fonds is Bamboo Uganda de afgelopen twee jaar sterk gegroeid en hebben ze een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van de bamboesector in Oeganda. We spreken met medeoprichters Sjaak de Bloois, Robert van Kats en Muhumuza Collin. Zij werken ieder vanuit een ander deel van de bamboeketen aan dezelfde ambitie.
Samen bouwen aan een bamboesector
Voor een sterke bamboesector moet de hele keten goed werken. Boeren moeten weten hoe ze bamboe goed verbouwen en oogsten, verwerkers moeten er bruikbare materialen van kunnen maken en ontwerpers en bouwers moeten weten hoe ze die veilig kunnen gebruiken. Sjaak en Robert zagen dat verschillende ondernemers daar ieder op hun eigen manier mee bezig waren. Daarom richtten zij samen met anderen Bamboo Uganda op. De aangesloten bedrijven blijven zelfstandig. Bamboo Uganda brengt hen bij elkaar en pakt onderwerpen op die voor één bedrijf moeilijk te organiseren zijn, zoals onderzoek, trainingen, het in kaart brengen van bamboeplantages en overleg met de overheid.
“We waren allemaal op onze eigen eilandjes bezig,” vertelt Sjaak. “Terwijl je juist met elkaar één richting op moet.” De drie mannen werken zelf ook op verschillende plekken in de keten. Sjaak houdt zich met zijn bedrijf Bijimu Bamboo Farming bezig met de teelt van bamboe. Robert is mede-oprichter van design- en buildbedrijf Studio Akeka. Het bedrijf bouwt met bamboe en onderzoekt hoe dit materiaal in gebouwen kan worden gebruikt. Muhumuza is general manager van bamboeverwerker Amabanda, waar bamboepalen worden verwerkt tot onder andere palen en platen voor de bouw en grondstoffen voor andere producten.
Van bamboestengel naar bouwmateriaal
Een voordeel van bamboe is dat de plant na de oogst weer aangroeit. Alleen de volgroeide stengels worden geoogst en nieuwe stengels nemen hun plek in. Daardoor kan een goed beheerde plantage lange tijd blijven produceren. Bij Amabanda wordt de bamboe vervolgens verwerkt. Met steun van het Postcode Loterij Fonds kreeg Amabanda via Bamboo Uganda machines waarmee bamboe tot latten wordt verwerkt. Van deze latten worden bijvoorbeeld gelamineerde vloeren en meubels gemaakt. “Mensen hadden nog nooit gezien of gehoord dat je van een holle bamboestengel zulke platen kunt maken,” vertelt Muhumuza.
Ook Robert laat met Studio Akeka zien wat er mogelijk is. Het architectenbureau gebruikt bamboe inmiddels in de constructie van gebouwen. “Bamboe wordt nog vaak gezien als goedkoop bouwmateriaal,” vertelt Robert. “Met bijvoorbeeld een luxe lodge in Bwindi laten we zien dat er veel meer mogelijk is.”
Een markt voor boeren
Een sterke sector begint bij de boeren die bamboe verbouwen. Zolang er nauwelijks afnemers zijn, is het voor hen namelijk niet aantrekkelijk om erin te investeren. Muhumuza zag zelfs boeren die hun plantages wilden weghalen omdat ze hun bamboe niet konden verkopen. Dat verandert nu langzaam. Verwerkers zoals Amabanda kopen bamboe in en er ontstaan nieuwe markten. “Nu weten boeren dat er iemand is die hun bamboe wil kopen,” vertelt Muhumuza. “We hebben boeren weer perspectief gegeven. Tegelijkertijd ontstaan er banen en krijgen boeren meer inkomsten.”
Sjaak kijkt met Bijimu Bamboo Farming ook naar hoe boeren bamboe kunnen verbouwen naast andere gewassen. “Bamboe kan bijvoorbeeld langs de randen van landbouwgrond groeien, terwijl op dezelfde grond andere gewassen worden verbouwd. Zo krijgen boeren een extra product dat ze kunnen verkopen, zonder volledig afhankelijk te zijn van bamboe.”
De volgende stap
Bamboo Uganda wil dat bouwen met bamboe net zo gebruikelijk wordt als bouwen met hout, staal en beton. Daarvoor zijn nog stappen nodig. “Voor grote opdrachten heb je veel bamboe nodig van goede kwaliteit,” vertelt Robert. “Dat is op dit moment nog een van de grootste uitdagingen.” Onder andere daarom heeft Bamboo Uganda plantages in het land in kaart gebracht. Ook werkt de organisatie aan nieuwe markten. Met Postcode Loterij Fonds-partner Easy Housing wordt bijvoorbeeld onderzocht hoe bamboe kan worden gebruikt voor betaalbare woningen. Daarnaast werkt Bamboo Uganda met experts en de Ugandese overheid aan regels voor veilig bouwen met bamboe. “Als één bedrijf hiervoor bij de overheid aanklopt, kom je niet ver,” legt Sjaak uit. “Daarom heb je een organisatie nodig die namens de hele sector kan spreken.”
De rol van Postcode Loterij Fonds
Met de steun van Postcode Loterij Fonds heeft de tijd en ruimte om de bamboesector verder op te bouwen. Voor Robert zit de waarde van die steun vooral in de versnelling. Ondernemers moeten hun tijd normaal gesproken vooral besteden aan opdrachten waarmee ze direct inkomsten verdienen. Dankzij het Fonds kunnen zij ook werken aan wat nodig is om de sector als geheel vooruit te helpen. “Wie heeft er bijvoorbeeld tijd om zes verschillende ministeries bij elkaar te krijgen en uit te leggen wat bamboe kan betekenen? Daar verdien je als bedrijf niet direct geld mee.” Muhumuza ziet het resultaat inmiddels om zich heen. “Als het Postcode Loterij Fonds niet in ons had geloofd, zou de bamboesector niet zo levendig zijn als nu.”
De afgelopen twee jaar heeft Bamboo Uganda een steeds belangrijkere rol gekregen in de ontwikkeling van de bamboesector in Oeganda. De ambitie is om de komende jaren verder te bouwen: met meer boeren die hun bamboe kunnen verkopen, meer lokale verwerking en meer mogelijkheden om bamboe te gebruiken. Uiteindelijk wil Bamboo Uganda dat Oeganda internationaal bekendstaat als een land met een sterke bamboesector.
Postcode Loterij Fonds steunt Bamboo Uganda dankzij de deelnemers van de Postcode Loterij.