Floris: “Gezond eten moet geen luxe zijn, maar een basisvoorziening”
Iedereen moet toegang hebben tot gezond en duurzaam eten. Vanuit die overtuiging richtte Floris Visser samen met Esther Matze stichting Public Food op. Met onder andere het eethuis en de mealprep-keuken van Mensa Mensa laat de organisatie zien hoe voedsel een publieke basisvoorziening kan worden. In Rotterdam-Zuid gebeurt dat al dagelijks in de praktijk. Sinds 26 mei is ook een tweede locatie in Amsterdam-Zuidoost geopend.
Van idee naar praktijk
Voordat Floris Public Food oprichtte, werkte hij jarenlang in de kunst- en cultuursector. Toch bleef één vraag steeds terugkomen: waarom is gezond eten eigenlijk volledig overgelaten aan commerciële partijen? “We moeten allemaal eten,” vertelt Floris. “Maar het huidige voedselsysteem is vooral ingericht op winst maken. Terwijl gezond eten een basisbehoefte is, net zoals wonen, onderwijs of kraanwater.” Vanuit dat idee ontstond Public Food, een stichting voor voedselrechtvaardigheid. De organisatie wil dat gezond en duurzaam eten voor iedereen toegankelijk wordt en dat publieke belangen belangrijker zijn dan commerciële belangen. “Zoals we dat normaal vinden voor sport, openbaar vervoer of de bibliotheek, willen wij ook voor eten mogelijk maken.”
Gezond eten voor fastfoodprijzen
Om die visie tastbaar te maken, startte Public Food in 2023 met Mensa Mensa in Rotterdam-Zuid. Het initiatief is een combinatie van een eethuis, mealprep-keuken en leerplek voor bewoners. Bij Mensa Mensa kunnen bezoekers vijf dagen per week in het eethuis terecht voor gezonde maaltijden voor fastfoodprijzen. Voor ongeveer vijf euro stel je zelf een lunch of avondmaaltijd samen uit verschillende gerechten. De keuken weerspiegelt de diversiteit van de buurt: met veel groenten, seizoensproducten, plantaardige eiwitten en volledig halal.
Samen koken en leren
Naast het eethuis organiseert Mensa Mensa meerdere keren per week mealprep-sessies. Bewoners koken samen met een professionele kok een gezond weekmenu dat ze mee naar huis nemen. Voor tien euro krijgen deelnemers genoeg eten mee voor meerdere dagen. “Het gaat niet alleen om goedkoop eten,” zegt Floris. “Mensen leren ook nieuwe recepten, koken gezonder en wisselen tips met elkaar uit.” Voor kinderen is er Mealprep Junior. Dit zijn gratis kooklessen waarin kinderen spelenderwijs leren koken en kennismaken met gezonde voeding. Ook biedt Mensa Mensa een leerwerktraject voor werkzoekenden uit de buurt onder de naam ‘Koks voor de 21ste eeuw’.
Een plek waar mensen zich welkom voelen
Floris begon Mensa Mensa samen met Esther Matze, met veel plannen en beperkte capaciteit. “Je begint met een idee op de achterkant van een envelop,” vertelt hij lachend. “En daarna kom je erachter hoeveel werk erbij komt kijken.” Toch groeide het initiatief snel. Volgens Floris zit de grootste kracht niet alleen in het eten, maar vooral in de sfeer en de mensen achter het initiatief. “Het mooiste compliment dat we krijgen is: ‘Je voelt je gewoon mens hier.’ Dat komt echt door het team. Iedereen werkt vanuit persoonlijke betrokkenheid en straalt dat uit.” Ook ziet hij hoe deelnemers langzaam hun eetpatroon veranderen. “Dat gebeurt niet van de ene op de andere dag. Maar mensen die langere tijd meedoen merken dat ze meer energie krijgen, fitter worden en thuis anders gaan koken.”
Voedsel als basisvoorziening
Naast de dagelijkse praktijk probeert Public Food ook op systeemniveau verandering te stimuleren. De stichting zet voedsel als basisvoorziening steeds vaker op de maatschappelijke en politieke agenda. Volgens Floris groeit de aandacht hiervoor snel. “Een paar jaar geleden vonden veel mensen dit nog een vreemd idee. Nu merken we dat beleidsmakers, onderzoekers en overheden steeds vaker zeggen: eigenlijk is het helemaal niet zo gek.” Public Food werkt inmiddels samen met de provincie Zuid-Holland aan een onderzoek naar hoe een publiek voedselsysteem er in Nederland uit kan zien. Daarnaast heeft de organisatie een werkgroep opgezet waarin initiatiefnemers uit verschillende steden ervaringen en ideeën uitwisselen. Samen kijken zij hoe plekken zoals Mensa Mensa ook in andere wijken kunnen ontstaan, met ruimte voor een eigen lokale aanpak.
Steun van Stichting DOEN
De steun van Stichting DOEN speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van Public Food en Mensa Mensa. “In het begin werkten we vooral op eigen kracht en kleine subsidies,” vertelt Floris. “Stichting DOEN was de eerste partij die zei: wij geloven hierin en willen jullie voor meerdere jaren financieren. Dat gaf vertrouwen én maakte verdere groei mogelijk.”
Met de vervolgfinanciering werkt Public Food de komende jaren aan de volgende fase: het versterken van de locatie in Rotterdam-Zuid, de opening van Mensa Mensa in Amsterdam-Zuidoost en het verder bouwen aan een landelijke beweging rondom voedselrechtvaardigheid.
Floris kijkt hoopvol naar de toekomst. “Het mooiste zou zijn als we naar een gemengde economie gaan, waarin naast commerciële voedselbedrijven ook een publieke voedselsector bestaat. Een systeem dat niet draait om winstmaximalisatie, maar om gezondheid, gelijkheid en duurzaamheid.”
Stichting DOEN steunt Public Food dankzij de deelnemers van de Postcode Loterij.