Met kunst en cultuur bruggen bouwen over grenzen heen
In een regio waar censuur, politieke instabiliteit en oorlog als een zware deken over de inwoners ligt, maakt Culture Resource (Al-Mawred Al-Thaqafy) ruimte voor kunst, ontmoeting en verbeelding. Al meer dan twintig jaar ondersteunt Culture Resource kunstenaars en culturele organisaties uit de Arabische regio. Via subsidies, trainingen, uitwisselingen en noodsteun helpt Culture Resource kunstenaars om te blijven maken, samenwerken en zich uit te spreken – juist op plekken waar vrijheid van expressie onder druk staat.
Hoe een groep kunstenaars een beweging begon
In veel Arabische landen bestaat nauwelijks publieke ondersteuning voor onafhankelijke kunst en cultuur. En waar overheden wel financieren, gaat dat vaak gepaard met censuur en controle. Hierdoor werken kunstenaars grotendeels individueel, zonder ondersteuning of een veilig netwerk. In 2003 nam een groep kunstenaars en culturele activisten in Caïro het heft in eigen handen en zette Culture Resource op – een onafhankelijke, regionale organisatie, niet verbonden aan één land, maar voor creatieve makers uit de hele Arabische regio. In de jaren daarna groeit Culture Resource uit tot een begrip. De organisatie steunde en werkte samen met meer dan 3.000 kunstenaars, culturele instellingen en artistieke initiatieven en bereikte duizenden deelnemers en bezoekers.
De kracht van kunst
De behoefte aan onafhankelijke en ongecensureerde cultuur in de Arabische regio is onverminderd groot. Al jaren heeft dit gebied te maken met oorlogen, economische crises, afnemende burgerlijke vrijheden en grote onzekerheid. Alleen al in Libanon – waar Culture Resource sinds 2015 gevestigd is – stapelen de crises zich de afgelopen jaren op: de financiële ineenstorting, hyperinflatie, de explosie in de haven van Beiroet, de nasleep van corona en de voortdurende dreiging van geweld en oorlogen. Veel kunstenaars verloren hun inkomen, werkruimte of zelfs hun thuis. Toch ziet Culture Resource kunst niet als luxe, maar als een essentiële maatschappelijke kracht. Juist wanneer samenlevingen onder druk staan, biedt kunst ruimte om stil te staan, vragen te stellen en alternatieve toekomsten te verbeelden.
De fundering van een sterk cultureel netwerk
Over de jaren heeft Culture Resource een breed palet aan programma’s en projecten ontwikkeld die bijdragen aan de vrijheid van meningsuiting, professionele ontwikkeling en kennisdeling binnen de kunst- en cultuursector. Vanaf 2011 ligt de focus op het versterken van culturele organisaties en de netwerken die hen met elkaar verbinden. Bijvoorbeeld met het Abbara-programma, waar Stichting DOEN al sinds de start bij betrokken is. De deelnemende organisaties ontvangen meerjarige financiering, ondersteuning bij strategische planning, begeleiding op maat en toegang tot een breed regionaal netwerk. Op deze manier werkt Culture Resource als katalysator voor organisaties die binnen hun eigen context werken aan meer vrijheid, maatschappelijke betrokkenheid en culturele openheid.
“Het afgelopen jaar was bijzonder zwaar, maar toch staan we er nog steeds als een van de weinige kunstorganisaties in Soedan. Abbara heeft daarin een grote rol gespeeld. Dit programma heeft ons niet alleen financieel ondersteund, maar ook intern en mentaal sterker gemaakt. Ondanks het feit dat ons team van vier mensen verspreid is over verschillende landen, hebben we vier programma’s kunnen uitvoeren, een onlineblog draaiende gehouden en een jaarlijks magazine gepubliceerd.”
The Muse Multi Studios – Soedan, deelnemende organisatie van de 7e ronde van het Abbara-programma
Van professionalisatie in cultuur tot noodhulp in crisistijd
Naast directe steun leidt Culture Resource sinds 2004 diverse makers op in cultureel beleid en management. Ze bieden kunstenaars uit verschillende disciplines de mogelijkheid om hun kennis en vaardigheden verder te ontwikkelen en ze stimuleren samenwerking en kennisuitwisseling over landsgrenzen heen. Zo helpt Culture Resource de culturele leiders van vandaag om meer ruimte te creëren voor kunst, cultuur en vrijheid van meningsuiting in de toekomst. Die ondersteuning krijgt een andere vorm wanneer de omstandigheden daarom vragen. Met het programma Stand for Art helpt Culture Resource kunstenaars die gevaar lopen door hun artistieke werk of door oorlog, onderdrukking of een andere crisis. Zij krijgen toegang tot veilige opvanglocaties en waar nodig ook reis-, juridische en psychosociale ondersteuning. Bij een grotere crisis, zoals een pandemie, een aardbeving (zoals in Syrië en Turkije), een financiële crisis of oorlog, kan Culture Resource zeer snel een noodhulpprogramma opstarten. Tijdens de oorlog in Libanon in 2024 richtte Culture Resource bijvoorbeeld het Lebanese Humanitarian Emergency Fund op. Daarmee ondersteunde de organisatie zes culturele initiatieven die noodhulp boden aan mensen die waren gevlucht voor het geweld. Naast praktische hulp organiseerden zij culturele activiteiten die ontmoeting, veerkracht en een gevoel van verbondenheid mogelijk maakten.
“Culture Resource is al vanaf 2007 een strategische partner van Stichting DOEN. In haar twintigjarig bestaan is de organisatie uitgegroeid tot één van de belangrijkste regionale actoren in de creatieve sector, gewaardeerd als kennisbron, als sleutelspeler en verbinder. Door al die tijd kunstenaars en culturele organisaties te steunen en verbinden, geven ze mensen een ander perspectief, bieden hoop en helpen mensen in beweging te komen voor een betere toekomst.”
Olga Alexeeva, programmamanager Stichting DOEN
Verbinding als vorm van veerkracht
In 2025 werd de impact van het werk van Culture Resource onder de aandacht gebracht tijdens het forum dat zij organiseerde ter gelegenheid van haar 20-jarig bestaan. Meer dan 200 kunstenaars, cultuurwerkers en vertegenwoordigers van culturele organisaties kwamen gedurende anderhalve dag samen voor een fysiek netwerkevenement. Na jaren zonder grote bijeenkomsten bood het forum ruimte voor reflectie, met focus op de uitdagingen en veranderingen van de laatste vijf jaar. De deelnemers spraken over het culturele ecosysteem, de impact van AI op kunst en het welzijn van culturele werkers. Deze bijeenkomst groeide uit tot een belangrijk moment van collectieve reflectie, uitwisseling en verbondenheid. Dit fysiek samenkomen en dicht bij elkaar kunnen zijn, bleek van onschatbare waarde voor de deelnemers na alles wat de regio de afgelopen jaren heeft doorgemaakt.
“Stichting DOEN snapt als geen ander dat cultuur geen luxe, maar een noodzaak is. Cultuur bewaart herinneringen van onze geschiedenis, beschermt identiteit tegen uitwissing en geeft mensen de kracht om hun eigen verhalen te vertellen en zich een andere toekomst voor te stellen. Al bijna twintig jaar is DOEN een betrokken en betrouwbare partner die onze organisatie op verschillende manieren ondersteunt. Het was hartverwarmend hoe ze, na de explosie in de haven van Beiroet waarbij 220 mensen omkwamen, direct contact met ons opnamen en psychologische hulp aanboden. DOEN begrijpt echt wat er speelt in de regio en hoe ingrijpend de context waarin we werken kan zijn.”
Rana Harik, adjunct-directeur Culture Resource
Van dromen naar bouwen
Ondanks de moeilijke omstandigheden, waarin vrijheid, veiligheid en toekomstperspectief allerminst vanzelfsprekend zijn, ziet Culture Resource de toekomst vol hoop tegemoet. Kunst en cultuur staat voor hen gelijk aan het beschermen van ruimte voor kritisch denken, vrijheid van meningsuiting, dialoog en collectieve heling. Daarom blijven ze ruimte maken voor kunstenaars om te creëren, reflecteren en dromen. En precies daarin schuilt misschien wel hun grootste impact: het beschermen van de mogelijkheid om je een andere toekomst voor te stellen.
Stichting DOEN investeert in Culture Resource dankzij de deelnemers van de Postcode Loterij.
Terug naar het jaaroverzicht 2025