Waar anders wonen en samenleven een voedingsbodem krijgen
Op een open stuk land aan de rand van Ten Boer, vlakbij Groningen, groeit al jaren een bijzonder experiment. Op bijna 40 hectare werkt Coöperatie Woldwijk aan nieuwe manieren van wonen, werken en samenleven. Tiny houses, natuurbeheer, lokale voedselproductie en maatschappelijke initiatieven komen hier samen. Het uitgangspunt is om te laten zien dat wonen en werken ook anders kan: bewuster, zuiniger en dichter bij de natuur, met minder spullen en meer gemeenschap.
Een antwoord op grote maatschappelijke vragen
Het initiatief staat niet op zichzelf. Nederland kampt met grote vraagstukken rond wonen, duurzaamheid en sociale verbondenheid. De woningnood is hoog en de behoefte aan betaalbare, duurzame en gemeenschapsgerichte woonvormen groeit. Door heel Nederland organiseren burgers zich om lokaal met elkaar antwoorden te vinden op deze grote vraagstukken. In Woldwijk experimenteert men juist op dat snijvlak. De coöperatie laat zien dat alternatieve vormen van wonen, bouwen en samenwerken mogelijk zijn, met bewoners die zelf hun leefomgeving vormgeven.
Hoe ruimte voor verandering ontstond
In 2007 kocht de gemeente Ten Boer een stuk grond voor woningbouw. Kort daarna sloeg de financiële crisis toe, de plannen verdwenen in de la en de grond werd tijdelijk verpacht voor agrarisch gebruik. In 2015 deed de gemeente een oproep voor alternatieve plannen om het gebied meer maatschappelijke waarde te geven. Zo’n veertig inwoners van Ten Boer dachten mee over de mogelijkheden. Uit deze ideeën ontstond Coöperatie Woldwijk. Vijf initiatieven beheren en ontwikkelen het terrein nu samen: Agrarisch Natuurbeheer, StaatjeVrij, Energiecoöperatie Ten Boer, Tiny House Woldwijk en Stichting Landjegoed.
De kracht van een gemeenschap
In Woldwijk blijft het niet bij praten over nieuwe leef-, werk- en woonvormen – bewoners brengen ze meteen in praktijk. Om hun ervaringen en deze bijzondere plek te delen, organiseren ze rondleidingen en activiteiten voor mensen uit de omgeving. Van een meezingcafé of filmavond in de Wereldhuiskamer tot livemuziek op het dorpsterras in de zomer of een Midwinterfeest met kampvuur voor schoolkinderen uit de buurt.
Ook met de naastgelegen zorginstelling Innersdijk is er een hechte band. Bewoners en cliënten ontmoeten elkaar tijdens een zomerse pizza-avond of de maandelijkse koffiemiddag in een van de gezamenlijke huiskamers op Woldwijk of wanneer een bewoner weer eens het Bingo-apparaat van Innersdijk komt lenen. Voor sommige bewoners van Innersdijk betekent dat een waardevolle uitbreiding van hun wereld en Woldwijk creëert zo een inclusieve gemeenschap waarin verschillende mensen een plek hebben. Zo draagt het initiatief niet alleen bij aan duurzame innovaties, maar ook aan een sterkere gemeenschap in het dorp en de regio.
“Ik vind het leuk om bij Woldwijk te komen. Bij verschillende activiteiten ontmoet ik mensen die ik anders niet zo snel zou ontmoeten en raak makkelijk met hen aan de praat. De gebouwen zijn bijzonder, zoals de gezamenlijke huiskamers waar we geregeld op de koffie en thee komen en de tiny houses.”
Nel Stalenburg, bewoner van zorginstelling Innersdijk
Een spannend moment voor de toekomst
De afgelopen jaren heeft Woldwijk laten zien wat mogelijk is wanneer pioniers de ruimte krijgen om samen te experimenteren. De grootste uitdaging zit nu in het verduurzamen van dit experiment voor de lange termijn. Het terrein is eigendom van de gemeente Groningen en de ontheffing om er te mogen wonen liep tot eind 2027, wat lange tijd voor onzekerheid zorgde.
Met steun van het Postcode Loterij Buurtfonds kon de coöperatie het afgelopen jaar belangrijke stappen zetten om de toekomst van het gebied veilig te stellen.
Zo werden verschillende toekomstplannen voor de monumentale boerderij uitgewerkt en doorgerekend, inclusief onderzoek naar functie, exploitatie en renovatie. Hierbij werden architecten, financieel specialisten en procesbegeleiders betrokken. Ook schakelde Woldwijk experts in om verschillende eigendoms- en grondconstructies te onderzoeken, zodat duidelijk is hoe het gebied op lange termijn toegankelijk en betaalbaar kan blijven.
Dankzij deze grondige aanpak ontwikkelde Coöperatie Woldwijk zich tot een betrouwbare en gelijkwaardige partner van de gemeente. Mede hierdoor is de ontheffing inmiddels met vijf jaar verlengd en is de intentie uitgesproken dat de coöperatie haar bijzondere experiment voor onbepaalde tijd kan voortzetten.
“Wat Woldwijk bijzonder maakt, is dat ze hier niet alleen praten over mooie plannen, maar deze ook meteen uitvoeren. Op de 5 hectare woonoppervlak hebben bewoners de vrijheid en de verantwoordelijkheid om te laten zien hoe je anders kunt samenleven en werken. Ze zijn een levend voorbeeld van succesvol pioneren en dat ondersteunen we graag.”
Manon Schoneveld, programmamanager Postcode Loterij Buurtfonds
Investeren in gezamenlijke besluitvorming
Omdat Coöperatie Woldwijk bestaat uit verschillende initiatieven die samen een sterk team moeten vormen, is een goede interne besluitvorming erg belangrijk. Daarom investeerde Woldwijk het afgelopen jaar ook in de organisatie van de gemeenschap, bijvoorbeeld door trainingen in ‘consent-besluitvorming’. Daarmee kunnen grote groepen bewoners op een gelijkwaardige manier samen besluiten nemen over de toekomst van het gebied. Deze professionalisering helpt de coöperatie om samen sterk te staan en vergroot de kans dat het initiatief ook op lange termijn kan blijven bestaan.
“De steun van het Postcode Loterij Buurtfonds is voor ons ontzettend belangrijk. Wij kunnen hiermee professionals inhuren en onszelf trainen in het (vaak onzichtbare) werk dat nodig is om als coöperatie een sterke toekomstvisie te ontwikkelen. Nu hebben we een gelijkwaardige plek aan tafel als het om toekomstplannen voor Woldwijk gaat.”
Nadine Spigt, voorzitter Coöperatie Woldwijk
Blik op de toekomst
De toekomst van Woldwijk ligt nog open, maar de ambitie is helder. De bewoners willen hun gemeenschap verder uitbouwen, bestendig maken voor de toekomst en laten zien dat collectieve initiatieven een waardevolle rol kunnen spelen in het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Met plannen voor het behoud van de boerderij, verdere ontwikkeling van duurzame woonvormen en een blijvende verbinding met Ten Boer, hoopt Woldwijk een plek te blijven waar mensen samen bouwen aan een andere manier van leven. Een plek die niet alleen inspiratie biedt voor de bewoners zelf, maar ook voor andere gemeenschappen die zoeken naar nieuwe vormen van wonen, werken en samenleven.
Het Postcode Loterij Buurtfonds steunt Woldwijk dankzij de deelnemers van de Postcode Loterij.
Terug naar het jaaroverzicht 2025