Impactcase Stadmakerscoöperatie
Bruggen bouwen in de samenleving
De plek waar je woont mooier, leefbaarder en gelijkwaardiger maken. ‘Stadmakers’ doen dit door waardevolle projecten op te zetten in hun stad, buurt of gemeente. En zelfs starten ze grotere maatschappelijke initiatieven, zoals wijkbedrijven, zorgnetwerken of energiecoöperaties. Stadmakers heb je in allerlei soorten en maten. Van lokale initiatiefnemers tot betrokken creatieven en van sociale ondernemers tot ambitieuze raadsleden. Met steun van het Postcode Loterij Buurtfonds, onderdeel van Stichting DOEN, maakt de Stadmakerscoöperatie deze mensen en initiatieven zichtbaar en geeft ze een podium. Ze koppelt stadmakers aan elkaar en aan relevante partijen en steunt hun ontwikkeling, zodat zij kunnen leren van elkaar en er meer verbinding onstaat in de samenleving.
In contact met andere stadmakers
De Stadmakerscoöperatie is een digitale ontmoetingsplek en belangenvereniging van stadmakers uit het hele land. Stadmakers registreren zichzelf, hun organisatie en projecten op de website en worden daarmee lid van de coöperatie. Via lokale appgroepen komen de leden direct in contact met andere stadmakers bij hen in de buurt. En de Stadmakerscoöperatie initieert nieuwe projecten in samenwerking met gemeenten, projectontwikkelaars en woningcorporaties. Begin 2024 bestaat de coöperatie uit 1.834 leden en zijn er 53 appgroepen actief, verspreid over heel Nederland.
Leren luisteren naar de buurt
Wat nu een georganiseerde vereniging is, begon met kleine, door het land verspreide initiatieven. De Noorderparkkamer in Amsterdam-Noord is zo’n initiatief. Een creatieve ontmoetingsplaats voor en door buurtbewoners, opgezet door Floor Ziegler. DOEN was de eerste financier vanuit het programma Vernieuwende Bewonersinitiatieven, dat nu onderdeel is van het Postcode Loterij Buurtfonds. Ziegler: “Door de meerjarige subsidie van DOEN in 2009 konden we een organisatie opzetten, een website bouwen en ons echt verdiepen en verplaatsen in de verschillende mensen in het Noorderpark.” Ze raakt gegrepen door het ‘stadmaken’ en zet, ook met steun van DOEN, de Noorderpark Trust en de Broedstraten in Amsterdam-Noord op. Met deze praktijkervaring reist ze door het land om andere actieve gemeenschappen te ondersteunen. Deze ontmoetingen werken inspirerend. Er is volop uitwisseling van kennis en ervaring. Om dit nog verder te stimuleren, richt Ziegler samen met Teun Gautier in 2019 de Stadmakerscoöperatie op, wederom met steun van DOEN. Het netwerk van stadmakers groeit en anno 2024 is de Stadmakerscoöperatie een levendige bottom-up beweging met grote maatschappelijke betekenis.
“Stichting DOEN is met het Postcode Loterij Buurtfonds een echte koploper. Ze zien wat er in de maatschappij in de lucht hangt en kunnen heel snel meebewegen. Al jaren terug adviseerden ze ons om in coalities te investeren om krachten te bundelen. Dat doen we nu met de Stadmakerscoöperatie en andere samenwerkingen. Het Postcode Loterij Buurtfonds staat daarmee aan de basis van dit netwerk van bewonersinitiatieven.”
Floor Ziegler, initiatiefnemer Stadmakerscoöperatie
Naar gelijkwaardig partnerschap
Ziegler en Gautier zien dat de vele bewonersinitiatieven steeds professioneler worden. Stadmakers zijn sleutelfiguren met een sterk lokaal netwerk. Ze weten wat er speelt in een buurt, zien wat er nodig is en kunnen dit snel realiseren. Ook partijen uit de zogeheten ‘systeemwereld’, zoals de overheid, gemeenten, maatschappelijke zorginstellingen en projectontwikkelaars, erkennen steeds vaker de kracht van deze initiatieven. De wil tot samenwerking is er, alleen blijkt dit in de praktijk nog lastig te realiseren. Zo worden bewoners pas laat betrokken in besluitvormingsprocessen, krijgt een collectief van buurtorganisaties onvoldoende vertrouwen als partner van een gemeente of past een mooi multidisciplinair idee niet in één potje en valt het tussen wal en schip. De Stadmakerscoöperatie speelt een belangrijke rol om dit te veranderen. Ze verstevigt en verbindt bewonersinitatieven en helpt de aanpak van systeempartijen te veranderen, zodat er meer en op een andere manier samengewerkt kan worden met burgers. Teun: “Dit kunnen we alleen doen omdat we zelf in de klei hebben gestaan, een groot netwerk hebben opgebouwd en omdat DOEN ons door de jaren heen heeft geholpen om dit ecosysteem tot leven te wekken.”
“De Stadmakerscoöperatie zorgt heel snel voor lokale verbinding. Voor de revitalisatie van Den Haag Zuidwest zijn we met elkaar het gebied ingetrokken om te horen wat er speelde. Binnen enkele dagen wist de coöperatie een actief stadmakersnetwerk op te zetten. Dat netwerk van bezige bijen blijft groeien, steekt elkaar aan met ideeën en organiseert nu al twee jaar zijn eigen stadmakersfestival. Hier ontmoeten stadmakers, ambtenaren, ondernemers, bewoners en financiers elkaar en worden uitgenodigd om met workshops, sessies en debatten mee te denken over een inclusiever, socialer en duurzamer Den Haag.”
Anneke Jongerius, stadmaker bij gebiedsontwikkelaar AM
Een visie voor de toekomst
In 2023 verscheen het boek ‘Een wereld van gemeenschappen’, waarin Ziegler en Gautier een wereld beschrijven op basis van gelijkwaardigheid en partnerschap. De vele voorbeelden in het boek zijn aanstekelijk en laten zien waaruit de coöperatie is ontstaan. De Stadmakerscoöperatie bundelt nu haar krachten met een aantal andere partners die zich inzetten voor een solidaire samenleving zoals LSA Bewoners, Katalys en Nederland Zorgt Voor Elkaar. Gezamenlijk vormen zij de We Doen Het Samen! coalitie. Deze coalitie werkt aan een speelveld waarop lokale gemeenschappen, naast overheden en marktpartijen, optimaal kunnen bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke problemen.
“De kracht van de Stadmakerscoöperatie is dat ze verschillende werelden met elkaar verbinden en aankaarten wat er beter kan. Ze doen dit met respect voor de positie van de bewonersinitiatieven én de stakeholders uit de systeemwereld. Ze realiseren echte doorbraken, bijvoorbeeld door gemeenten te overtuigen om actieve bewoners te zien als gelijkwaardige partners.”
Safka Overweel, programmamanager Postcode Loterij Buurtfonds